01-02-2021
Türkiye İMSAD Genel Sekreteri Aygen Erkal: Hedefimiz, Dünyada Kullanımı Artan BIM’in Türkiye’de Yaygınlaşmasını Sağlamak

Türkiye İMSAD Genel Sekreteri Aygen Erkal: Hedefimiz, Dünyada Kullanımı Artan BIM’in Türkiye’de Yaygınlaşmasını Sağlamak

İnşaat sektöründe dijital dönüşüm sürecinin en önemli teknolojik örneklerinden biri olan üç boyutlu yapı bilgi modellemesi BIM konusunda Türkiye İMSAD ev sahipliğinde önemli çalışmalar yapılıyor. BIM çalışmaları kapsamında ortaya konan buildingSmart ve buildingSMART Veri Modeli’ni kullanan önde gelen birçok yazılım firmasının ortak bir girişimi olarak hayata geçen, openBIM’in yapı sektörü paydaşlarına, mimar ve mühendislere sağladığı kazanımları, Türkiye İMSAD Genel Sekreteri Aygen Erkal ile konuştuk.

 

Günümüzde tüm sektörler teknolojideki gelişmelerle kendini yenileme ve geliştirme imkanı bulurken, inşaat sektörünün de bu gelişmelere ayak uydurması kaçınılmaz. İnşaat sektöründe dijital dönüşüm sürecinin en önemli teknolojik örneklerinden biri olan BIM, Endüstri 4.0 ve dijitalleşme çağında inşaat sektörünü geleceğe taşıyor. 21’inci yüzyılda inşaat sektörü tasarım ve projelerinde yüzyıllardır kullandığı 2D yöntemini terk etmeye başlayıp 3D modelleri kullanarak yeni bir sürece geçiş yapıyor. Artık yapılar eskinin üretim yöntemleri ile değil, inşaat sonucunun görülebildiği üç boyutlu modelleme sistemleri ile yapılıyor.

Türkiye İMSAD, bu kapsamda dünya yapı sektöründeki en önemli teknolojilerden biri olan BIM (Yapı Bilgi Modellemesi – Building Information Modelling) konusunda önemli adımlar atıyor. Türkiye İMSAD Genel Sekreteri Aygen Erkal “BIM kullanımı konusunda hala yolun başında olduğumuzu biliyoruz. Ama yine de birçok önemli projede BIM kullanıldığını; mimarlar, mühehdis, müteahhit ve müşavirlerimizin bu konudaki çabalarını görmek sevindirici” diyor.


Dünya yapı sektöründeki en önemli teknolojilerden biri olan BIM (Yapı Bilgi Modellemesi – Building Information Modelling) konusunda dernek olarak ortaya koyduğunuz önemli çalışmalar var. Bu kapsamda ev sahipliği yaptığınız ‘buildingSMART Türkiye temsilciliği amaçlarından hedeflerinden biraz bahseder misiniz?  

Dünyada hızla yayılan BIM ile inşaat ve yapı sektörü; hız, verimlilik, sürdürülebilirlik ve ekip çalışması avantajlarına kavuşuyor. Dolayısıyla BIM’in önemi, hem yurt dışındaki projelerdeki gereksinimler hem de Türkiye’de sektörün bu yönde evrilmesi doğrultusunda her geçen gün artıyor.

Yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinde ilk üç sıra içinde yer alan Türk müteahhitlerin daha fazla değer yaratması adına istihdam, malzeme ve projelerin de birlikte hareket etmesi için özel sektörün yanı sıra kamu kuruluşlarının da BIM uygulamalarına yönelik desteğinin sağlanması gerekli görünüyor.

Bu noktadan hareketle mimar, mühendis, müteahhit, teknik müşavir, yazılımcı, danışman, akademisyen ve inşaat malzemesi sanayi temsilcileri, 2018 yılında ülkemiz inşaat malzemesi sanayisinin çatı örgütü Türkiye İMSAD’ın ev sahipliğinde bir araya geldi ve buildingSMART Türkiye (bSTR)’nin kuruluş sürecini başlattı. BIM konusunda yapılan bu toplantılarda, yapı endüstrisinde sayısal dönüşümün öncüsü olarak kendini konumlandıran ve bu konuda uluslararası veri standartlarını oluşturan otorite bir kurum haline gelen buildingSMART’ın Türkiye temsilciliğinin kurulmasına yönelik ilk adım atıldı.

 

  

Türkiye İMSAD Genel Sektreteri Aygen Erkal 

 

Yapı endüstrisinde sayısal dönüşümün öncüsü, buildingSMART

bSTR Çalışma Grubu başlangıçta 250’ye yakın üyesiyle bir yandan standartların oluşturulması, rehber dokümanların hazırlanması, ürünlerin yer alacağı dijital BIM Kütüphaneleri oluşturulması gibi konularda çalışmalar yürütürken, diğer yandan bSTR temsilciliğinin resmi hale gelmesi için de temaslarda bulundu.

Bu çalışmalarla birlikte 2018 yılının ikinci yarısında, bSTR Çalışma Grubu temsilcileri, buildingSMART-International Home of Open BIM İcra Kurulu Başkanı Richard Petrie ile Londra’da bir araya gelerek Türkiye temsilciliğinin kurulması için resmi başvuru gerçekleştirdi. 2018 sonunda ‘buildingSMART Türkiye Chapter-in-formation’ olarak buildingSMART International Yönetim Kurulu’nda onaylandı.

2019 yılında bSTR, 300’den fazla çalışma grubu üyesiyle Standartlar ve Yayınlar Çalışma Grubu, Teknoloji Çalışma Grubu, Proje Geliştirme Çalışma Grubu, Eğitim Çalışma Grubu, İletişim, Pazarlama ve Üyelik Çalışma Grubu ile belirlenen yol haritalarına göre faaliyetlerini sürdürdü.

bSTR Yürütme Kurulu Üyeleri Müge Sümerol ile Daniel Kazado Haziran 2019’da Helsinki’de düzenlenen buildingSMART International Genel Kurulu’na katıldı. Hemen hemen tüm chapterların katıldığı toplantıda bir sunum gerçekleştiren Müge Sümerol ve Daniel Kazado şimdiye kadar yapılan çalışmaları, alt çalışma gruplarını ve bu grupların faaliyet alanlarını katılımcılara aktardılar ve sunumun ardından katılımcılarla farklı platformda görüşerek bilgi alışverişinde bulundular.

Haziran 2019’da bSTR, 42. Yapı Fuarı'nda standı ile yer aldı ve katılımcılarla buluştu. Ziyaretçilerle çalışma gruplarının faaliyetleri hakkında detaylı bilgi paylaşıldı. Yine 42. Yapı Fuarı–Turkeybuild İstanbul kapsamında gerçekleştirilen ‘Tasarım ve Üretim Sürecinde Dijital Dönüşüm, BIM ve VR+’ başlıklı oturumda bSTR Yürütme Kurulu Başkan Yardımcısı Dr. Ahmet Çıtıpıtıoğlu konuşmacı olarak yer aldı.

2019 yılında Türk Standardları Enstitüsü (TSE) ile yapılan iş birliği neticesinde bSTR girişimiyle, TSE bünyesinde MTC 177: Yapı Bilgi Modellemesi Ayna Komitesi açıldı ve komite aynı yılın ekim ayında gerçekleşen Uluslararası Standardizasyon Zirvesi’nde yaptığı çalışmalarla ödüle layık görüldü.

Kasım 2019’da gerçekleşen ve inşaat sektörün en önemli etkinliklerinden biri olan 9. Uluslararası İnşaatta Kalite Zirvesi’nde eş zamanlı olarak ‘Rekabetin Sayısal Hali’ başlıklı bSTR Buluşması gerçekleşti. Bu buluşma, bSTR’nin ev sahipliği yaptığı ilk uluslararası etkinlik oldu. Buluşmada her biri alanında uzman yabancı konuşmacılar, özel sunumlar gerçekleştirdi ve soruları yanıtladı.

Bununla birlikte yıl boyunca pek çok önemli toplantı, panel ve turumda bSTR Yürütme Kurulu Üyeleri tarafından sunumlar gerçekleştirilerek çalışma gruplarının yaptığı faaliyetler tüm detaylarıyla anlatıldı.

Tüm bu çalışmalar karşılığını buldu ve 2020 yılının şubat ayında bSTR Developing Chapter oldu. Bu gelişmeler ışığında bSTR, 400’ün üzerinde çalışma grubu üyesi, 47 destekleyen kurum ve üye şirketleriyle birlikte; TSE, Mesleki Yeterlilik Kurumu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve diğer ilgili kamu kurumları ile yürütülen iş birliklerini, standart, şartname ve rehber hazırlıklarını, uluslararası tanınırlığı olan eğitim sertifikasyon, kütüphane, ‘best practice’ ve ‘use case’ çalışmalarını genişletti. 

İnşaat sektörünün tüm paydaşlarının ortak çabasıyla kurulan bSTR’nin,  Chapter-in-formation aşamasını geçerek Developing Chapter olmasıyla; hem kamu hem özel sektör hem de sivil toplum kuruluşları iş birliği ile hayata geçirilmesi planlanan çalışmalar daha da hız kazandı. 

Sektörde bilgi paylaşımının önemine ve faydalarına olan ihtiyaçtan hareketle toplantılar düzenlemeyi amaçlayan bSTR küresel pandemi sebebiyle 2020 yılı mayıs ayında ‘Fokus 2020-1’ başlıklı webinarda Türkiye İMSAD ev sahipliğinde sektör paydaşlarıyla buluştu. Webinarda bSTR Yürütme Kurulu temsilcileri devam eden ve planlanan çalışmaları masaya yatırdı.  Sonrasında ‘openBIM ne işe yarar?’ temalı webinar serisi başlatan bSTR, 2020 Aralık ayında gerçekleşen ilk toplantısında ‘Bugünü inşa ederken, geleceği yaratmak’ başlığı altında çok sayıda sektör profesyoneli ile bir araya geldi. Toplantının konuşmacısı Royal BAM Group Dijital İnşaat Direktörü Menno de Jonge sunumunda yurtdışı ve yurtiçi projelerde buildingSMART kuruluş amacına uygun şekilde uygulanan BIM teknolojilerini birinci elden örneklerle anlatarak deneyimlerini detaylı bir şekilde paylaştı. Menno de Jonge, uluslararası alanda başarılı projelere imza atan firmasının çalışmalarından yola çıkarak BIM teknolojilerinin kullanımına, uygulanmasına ve sonuçlarına değindi. ‘openBIM ne işe yarar?’ başlıklı webinar serisinin ikinci toplantısında ise ‘Proses Yönetimi’ konusu ele alındı. Toplantının konuşmacısı Turner Construction Company Regional Virtual Design and Construction Manager Ayşe Polat, deneyimlerinden ve tecrübelerinden yola çıkarak iyi bir proje ortaya çıkarmak için openBIM süreçlerinin daha iyi nasıl yönetebileceğini ve projelerde openBIM yaklaşımının önemini anlattı. Webinar serimiz önümüzdeki günlerde bu başlık altında farklı temalarda yine Türkiye İMSAD ev sahipliğinde düzenlenmeye devam edecek.

 

Geçtiğimiz aylarda buildingSMART Türkiye olarak ‘Yapı Geliştirme Aşamaları’ başlıklı bir dokuman yayınladınız. Bu dokumanın belirlediği yapı geliştirme aşamalarından kısaca bahseder misiniz?

‘Yapı Geliştirme Aşamaları’ 9 başlıktan oluşuyor: Stratejik Planlama Aşaması, Etüt Aşaması, Kavramsal Tasarım Aşaması, Ön Tasarım Aşaması, Kesin Tasarım Aşaması, Uygulama Tasarımı Aşaması, İmalat Tasarımı Aşaması, Yapım Aşaması, Kabul-Teslim Aşaması, İşletme ve Bakım Aşaması.

Bu çalışma ülkemizde yürürlükte olan, farklı disiplinler için ayrı ayrı hazırlanan tasarım hizmetlerine esas asgari ücret yönetmelikleri, en az bedel tariflerinde yapı geliştirme aşama tariflerinin birbirleri ile ilişkilendirilememesi ve benzer aşama isimlerinin altında disiplinlerden beklentilerin farklı olmasından dolayı, ortak bir anlayış sağlayabilmek amacıyla hazırlandı. Çalışma kapsamında yeni veya mevcut üstyapı projelerinin yanı sıra, altyapı projelerine yönelik yapı geliştirme aşamaları da birlikte değerlendirildi.

İnşaat projelerinin başarılı yürütülmesi için görev alan tüm disiplinlerin iş birliği ve iletişimi her zaman önem taşıyor. Buna ek olarak proje süreçlerinde artan bir şekilde kullanılan dijital araçların anlamlı katkı sağlayabilmesi amacıyla ortak yapı geliştirme aşamalarının belirlenmesi ve her aşamada tüm disiplinlerden temel beklentilerin netleştirilmesi hedeflendi.

Önerilen yapı geliştirme aşamaları için, disiplinlerin özelinde gerekli detay tanımlamalar, teslim edilmesi gereken dokümanlar ile aralarındaki ilişkilerin ve sorumlulukların netleştirilmesi için ayrı bir “Teslim Gereksinimleri” çalışması başlatıldı.

İnşaat projelerinde gelişen farklı tedarik stratejileri ve sözleşme tipleri, tasarımın ilerlemesini ve farklı aşamalardaki çalışmaları değiştirmeyeceğinden, teknik şartnamelerin, keşif listelerinin, ihale belgelerinin hazırlanması, ihale yapılması ve mobilizasyon vb. süreçler aşamalara dahil edilmedi. Proje özelinde tedarik stratejilerine uygun bilgi paylaşım ve teslim süreçleri planlanması öneriliyor.  Aynı zamanda, yerel ve idari yönetimlerin inceleme yapabilecekleri, inşaat ruhsat işlemleri için talep edilen bilgileri içeren çalışmaların en geç Kesin Tasarım aşamasında tamamlanması öneriliyor.

Çalışmanın ilk aşamasında, “T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Mimari Proje Düzenleme Esasları”, “TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi”, “TMMOB MMO Serbest Müşavirlik Mühendislik Hizmetleri ve Asgari Ücret Yönetmeliği”, “TMMOB EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği” ve “RIBA Plan Of Work 2020” dokümanları incelenip, çalışmaya katılanların ulusal ve uluslararası tecrübeleri ile değerlendirilerek bir öneri geliştirildi ve sektör paydaşlarının görüş ve yorumuna sunuldu. 

Dördüncü ve son versiyonu ocak ayında yayınlanan ‘Yapı Geliştirme Aşamaları’ dokümanı; kamuoyuna açık bir doküman olduğu için görüş toplama süreci devam ettiği sürece gerektiğinde güncellenebilen bir formata sahip. Dolayısıyla bu dokümanla ilgili görüş paylaşmak isteyen sektör paydaşları [email protected] mail adresi üzerinden iletişime geçebilirler.

openBIM, sektör genelinde izlenen süreçlerde ortak bir dil, şeffaf katılım, kalite güvencesi sağlıyor

buildingSMART’in öncüsü olduğu openBIM nedir ve neden önemlidir? Bunun mimarlara, mühendislere ve sektörün diğer paydaşlarına sağladığı faydalar nelerdir? 

openBIM (açıkBIM), yapıların açık standartlar ve süreçlere dayanan iş birlikçi tasarım, inşaat ve işletilmelerine yönelik evrensel bir yaklaşımdır. buildingSMART ile buildingSMART Veri Modeli’ni kullanan önde gelen birçok yazılım firmasının ortak bir girişimidir. Açık standartlar, teknik anlamda sektör genelinde irdelenip, kullanımı sınanmış ve yaygın kullanım ile kabul görmüş standartlardır.

openBIM, şeffaf ve açık süreçleri destekleyerek, proje paydaşlarının, kullandıkları sayısal altyapılar ne olursa olsun, katılımda bulunmalarını sağlar. Sektör genelinde izlenen süreçlere ortak bir dil yaratarak, sektör ve kamu projesi ihalelerinde şeffaf katılımı, tekliflerin sağlıklı olarak değerlendirilebilmesini ve verilerde kalite güvencesi de sağlar. Bunun yanında openBIM sayesinde, aynı verinin birden fazla girilmesinden doğan hatalardan kaçınılarak proje varlıklarının ve tesislerin faydalı ömrü boyunca kullanılabilecek kalıcı proje verileri sağlar. Diğer taraftan küçük ve büyük yazılım ve çözümleriyle, projelere rekabetçi bir şekilde altyapı kısıtlamalarından bağımsız olarak en iyi uygulamalarla katılım sağlanabilmesine olanak tanır. Ayrıca online ürün tedariğini, daha geniş veri yelpazesiyle arama yapılıp, aranan ürünlerin doğrudan BIM modellerine giriş yapılmasını sağlayarak destekler.

Tüm bunlar yapı sektörü paydaşlarına, mimar ve mühendislere, yapıların yaşam döngüsü boyunca iş süreçlerini iyileştirmeye yönelik veri oluşturma, verinin ortak paylaşımını sağlama ve güncelleme konusunda anlayış birliği sağlar. Bu doğrultuda şekillenen iş metotları yani paydaşların açık standartlarla, iş birlikçi süreçler ve bileşik uygulamalarla çalışmasını sağlamaya yönelik açık iş birliği yöntemleri, sektör genelinde yaşanan riskleri ve verimsizlikleri büyük oranda azaltmaya yarar.

buildingSMART kuruluş amacına uygun şekilde uygulanan BIM teknolojilerinin Türkiye'de hayata geçirilen projelerdeki kullanımı veya Türk yapı sektörünün bu teknolojilere olan ilgisine yönelik bir değerlendirme yapacak olsanız neler söylersiniz? Bu teknolojilerin kullanımı söz konusu olduğunda Türkiye şu an nasıl bir durumda?

BIM’in yaklaşık son 10-12 yıldır dünya çapında kullanımı son derece yaygınlaşmış durumda. ABD, İngiltere ve Kuzey Avrupa ülkeleri projelerinde BIM kullanımında ilk sırada yer alıyor. Norveç, Finlandiya, Japonya, Güney Kore, Singapur, Avustralya gibi ülkelerdeki projelerde de BIM yaygın olarak kullanılıyor. Dubai, Suudi Arabistan ve Katar’da her geçen gün bu modellemeye yönelik yatırımlar artıyor, projelerde BIM kullanımı zorunlu hale geliyor.

Ülkemizde ise BIM kullanımı konusunda hala yolun başında olduğumuzu biliyoruz. Ama yine de birçok önemli projede BIM kullanıldığını; mimarlar, mühehdis, müteahhit ve müşavirlerimizin bu konudaki çabalarını görmek sevindirici. Kamudaki sözleşmelerin bazılarında BIM zorunluluğunun getirilmesi de ülkemizdeki projelerde BIM kullanım oranını artırdı. Diğer bazı ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de tüm kamu kurumlarının belli büyüklükteki projelerde BIM kullanımını zorunlu hale getirmesi süreci daha da hızlandıracaktır. Büyük ölçekli firmalar BIM’e ciddi yatırım yaparken küçük ölçekli firmalarda da BIM’e geçiş konusunda bir gayret söz konusu. Fakat BIM’e tam anlamda geçiş için sadece finansal kaynaklar değil ciddi bir süreçe ve bilince ihtiyaç var. Bunun yanı sıra eğitim, araştırma ve sanayi işbirliği çerçevesinde pek çok çalışma yürütüldüğünü biliyoruz. Bizler de bSTR olarak TSE, Mesleki Yeterlilik Kurumu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve diğer ilgili kamu kurumları ile dirsek temasında olmaya devam ederek işbirliğimizi sürdüreceğiz. Ülkemizde bu konuda yapılacak çok fazla görev ve sorumluluk olduğunu söyleyebiliriz. Üzerimize düşen her türlü sorumluluğu almaya hazırız.

 

BIM-Bina Bilgi Modellemesi

Dijital dönüşüm sürecinin en önemli teknolojik örneklerinden biri olan BIM (Building Information Modelling) yani Bina Bilgi Modellemesi; bir yapının yaşam dönemi boyunca gerekli tasarım ve proje verisinin dijital formatta yönetilmesini sağlayarak, yapı için adeta bir bilgi bankası niteliği taşıyor. Gelişmiş ülkelerde yatay entegrasyonun en güzel örneklerinden biri olan BIM, nihai müşteriden üreticiye kadar tüm paydaşların ortak aklının buluştuğu; enerjiden atık yönetimine, kaynak kullanımından kullanıcı ilişkilerine kadar tüm sürecin bir bütün olarak ele alındığı bütünleşik bir yapı tasarım yaklaşımı. Dijitalleşmeden Endüstri 4.0’a, AR-GE’den inovasyona tüm ihtiyaçların ve çözümlerin yanıtlarını bulduğu bir platform.

 



Yükleniyor...
Yükleniyor...